Ogrody działkowe w Europie pojawiły się ponad dwieście lat temu, jako pomoc charytatywna dla najbiedniejszych rodzin miejskich. Uprawa działki w ciężkich latach pierwszej i drugiej wojny, okresie kryzysu lat 30-tych oraz w późniejszych latach powojennych dla wielu mieszkańców miast europejskich była szansą przetrwania.

 Idea powstania

Struktura historycznego Nowego Bytomia to przede wszystkim przemysł hutniczy oraz kopalniany. Mimo rozwijającego się w szybkim tempie na terenie Śląska przemysłu nadal, wielu mieszkańców nie miało pracy. Stąd zrodził się pomysł, aby oddać im w dzierżawę ziemię, na której mogliby uprawiać warzywa, owoce oraz hodować zwierzęta.

W grudniu 1932 r., w budynku Kasyna Hutniczego w Nowym Bytomiu, odbyło się pierwsze zebranie organizacyjne, pod przewodnictwem ówczesnego naczelnika gminy Nowy Bytom – Pawła Basisty. Jak referuje pierwszy Prezes Ogródków Działkowych im. „Ziemia Bytomska”: Na zebraniu obecnych było ponad 50 osób, w dziewięćdziesięciu procentach byli to bezrobotni. Referat na temat założenia ogrodów działkowych wygłosił przedstawiciel Śląskiej Izby Rolniczej inspektor Włosik. Zebranie organizacyjne wybrało pierwszy Zarząd w składzie: Przewodniczący – Bernard Gruszka, Zastępca Śliwka, Sekretarz – Józef Kałuża, Skarbnik – Józef Goraus.

Staraniem wybranego Zarządu Urząd Gminy wydzierżawił od Spółki Aukcyjnej „Godula” teren o obszarze ok. 1,6 ha, na którym wiosną 1933 roku na południowy zachód od dworca kolejowego Nowy Bytom założono kolonię ogrodów pod nazwą „Ziemia Bytomska”. Kolonia liczyła 99 działek o średniej powierzchni 320 m2. Do czasu wybuchu II wojny światowej czynsz dzierżawny za teren płacił Zarząd Gminy Nowy Bytom.

Ogrody działkowe po zakończeniu wojny i oswobodzeniu były w stanie mocno zaniedbanym, gdyż okupant niemiecki większą część ówczesnych działkowców – Polaków ze względów gospodarczo-politycznych, pozbawił prawa posiadania działek, przydzielając je po części napływowej ludności niemieckiej, która rabunkową gospodarką zdewastowała ogrody. Po zakończeniu II wojny światowej, z ramienia Władzy Ludowej, w 1945 roku przywrócono działki właścicielom przedwojennym. Pierwszym kuratorem mianowano Józefa Jendrosza, który przy pomocy Gruszki, pełniącego funkcję sekretarza, zorganizował nowe życie w ogrodzie działkowym.

 Okres powojenny

W 1946 roku założono przy współudziale pracowników Huty Pokój inż. Gajdy i Jana Moskały nową kolonię złożoną z przeszło 120 działek. Jan Moskała był promotorem działalności ogrodów, a w ostatnim czasie swojej aktywności na czele z przewodniczącym samorządu ogrodów Wacławem Zimochem, przy współpracy członków Zarządu i poparciu Związków Zawodowych oraz Dyrekcji Huty Pokój, doprowadził do należytego zagospodarowania ogrodu. Autorem planów technicznych, rozmieszczenia i założenia I i II kolonii, był technik ogrodniczy, Planista Prezydium M.R.N. w Nowym Bytomiu, Witold Kowalski.

 Na południe od bramy wejściowej przy ul. Hallera (dawniej Gen. Świerczewskiego) pod lipą zakopano w butelce akt erekcyjny ogrodów. Inne dokumenty poświadczające założenie ogrodów najprawdopodobniej zaginęły w czasie wojny.

Historię powstania Ziemi Bytomskiej spisała z pamięci członkini Towarzystwa Ogrodów Działkowych (nazwisko nieznane).

Pisemny oryginał tej historii znajduje się w kronice ogródków działkowych z roku 1953, a podpisany został przez pierwszego przewodniczącego – Bernarda Gruszkę.

Nagrody i wyróżnienia:

2022 rok – Puchar PZD z okazji 90 – lecia ogrodu

2017 rok – Puchar PZD z okazji 85 – lecie ogrodu;

2012 rok – Puchar PZD z okazji 80 – lecia ogrodu;

2007 rok – Puchar PZD z okazji 75- lecia ogrodu;

2000 rok – Dyplom za zajęcie III miejsca we współzawodnictwie PZD;

1998 rok – Dyplom PZD za ładny ogród;

1997 rok – Puchar PZD z okazji 65-lecia ogrodu oraz Dyplom Prezydenta Miasta Ruda Śląska;

1987 rok – Dyplom za zajęcie VII miejsca we współzawodnictwie PZD;

1986 rok – Dyplom za zajęcie IV miejsca we współzawodnictwie PZD;

1985 rok – Dyplom za zajęcie IV miejsca we współzawodnictwie PZD:

1979 rok – Dyplom za zajęcie I miejsca na wystawie kwiatów i plonów;

1973 rok – Dyplom za zajęcie III miejsca we współzawodnictwie w powiecie;

1966 rok – Dyplom za zajęcie IV miejsca we współzawodnictwie w powiecie;

1964 rok – Dyplom za zajęcie III miejsca we współzawodnictwo w powiecie;

1947 rok – Dyplom za zajęcie II miejsca we współzawodnictwie w powiecie;

1946 rok – Dyplom za zajęcie II miejsca Centralnego Związku Towarzystwa Ogrodów Działkowych.